Vanmiddag heb ik dit hoofdstuk gelezen. Hieronder een korte weergave van wat mij het meest aansprak.
Jezus zit op de cathedra als leraar van Israël en van alle mensen. Iedereen die luistert en het woord aanneemt, kan een “leerling” worden. Vanaf nu komt het aan op luisteren en navolgen. Iedereen kan leerling worden, geroepen worden.
De overlevering heeft een heuvel ten noorden van het meer van Genesareth aangewezen als berg van de zaligsprekingen. Wie ooit daar geweest is en het uitzicht over het meer, de hemel en de zon, de bomen en de weiden, de bloemen en het zingen van de vogels vanuit zijn ziel heeft waargenomen, kan de prachtige atmosfeer van vrede, van schoonheid van de schepping daar niet meer vergeten, in een land dat helaas geen vrede kent.
De evangelist Lucas levert ons een kortere versie over van de Bergrede, waarin andere accenten gelegd worden. Lucas schrijft voor christenen die uit de heidenen komen. Bij Lucas volgt op de Bergrede meteen de roeping van de twaalf leerlingen, als vrucht van een in gebed doorgebrachte nacht.
De Bergrede is gericht op de wijde wereld, op heden en toekomst, maar ze heeft concrete leerlingen nodig en ze kan slechts begrepen worden wanneer men met Jezus meegaat en Hem navolgt.
Paus Benedictus XVI kiest drie passages waarin de persoon en de boodschap van Jezus duidelijk naar voren komen.
De eerste passage betreft de Zaligsprekingen.
In de bergrede worden de geboden van de tweede tafel van het verbond opgenomen en uitgediept, niet opgeheven.
Het zijn woorden van belofte, die tevens helpen bij de onderscheiding der geesten en zo ook wegwijzers worden. Wereldse maatstaven vallen om zodra de dingen in het juiste perspectief gezien worden, namelijk vanuit de manier waarop God er tegenaan kijkt, en dat is anders dan de wereld doet. Degene die begint de zaken vanuit God te bezien en ernaar te leven, degene die onderweg is met Jezus, leeft vanuit nieuwe maatstaven. In de nood brengt Jezus al vreugde. Kruis en Verrijzenis. De zaligsprekingen zijn de realisering van kruis en opstanding in het leven van een leerling. Maar ze gelden voor de leerling, omdat ze eerst en oorspronkelijk in Christus werkelijkheid geworden zijn.
In de zaligsprekingen wordt het mysterie van Christus zichtbaar, ze roepen ons op tot een leven in gemeenschap met Christus. Maar juist vanwege hun verborgen christologische karakter zijn de zaligsprekingen ook een gids voor de Kerk. Die leest eraan af wat ze moet doen. Ze zijn richtingwijzers voor de navolging, die ieder mens afzonderlijk raken, op uiteenlopende wijze, want er zijn veel verschillende roepingen.
Prachtig zijn de teksten waarin Paus Benedictus XVI de verschillende Zaligsprekingen toelicht en verdiept.
